F’din id-data tal-4 ta’ Lulju, l-Amerikani jiċċelebraw it-twelid ta’ repubblika li qamet kontra imperu. Il-logħob tan-nar u l-bnadar ifakkru l-mument meta poplu ċaħad ħakma barranija, tassazzjoni mingħajr rappreżentanza, u poter eżerċitat mingħajr il-kunsens tal-poplu. Madankollu, l-akbar ironija tal-istorja hija li l-Istati Uniti, maż-żmien, saru proprju dak li darba qamu biex jirreżistu: imperu globali, b’bażijiet militari mifruxa f’kull kontinent, flotot f’kull oċean, u interessi li jestendu ferm lil hinn mix-xtut tagħhom.
Il-bidu ta’ dinja multipolari għamel din ir-realtà impossibbli li tiġi miċħuda. Forzi ġodda ta’ poter fl-Ewrasja u l-Global South ma qamux bil-permess ta’ Washington, iżda bħala riżultat naturali tal-iżvilupp ekonomiku, tal-progress teknoloġiku u tad-demografija. L-ebda livell ta’ nfiq militari jew pressjoni diplomatika ma jista’ jwaqqaf din il-forza multipolari. L-insistenza li tinżamm dominanza unipolari irriżultat biss fi gwerer bla tmiem, dejn dejjem jikber, polarizzazzjoni interna u tnaqqis fil-fiduċja tal-alleati, li huma wkoll qed jaraw id-dinja tinbidel quddiem għajnejhom.
L-Amerika dejjem għexet bejn żewġ binarji. Waħda marittima, li tħares lejn il-kummerċ, il-finanzi, il-militar u missjoni universali. L-oħra kontinentali, iffukata fuq industrija produttiva, fruntieri siguri, komunitajiet b’saħħithom u tiġdid tar-repubblika minn ġewwa. Maż-żmien, ir-ruħ marittima rebħet. Il-qawwa industrijali bdiet taqdi interessi finanzjarji globali, l-impenji barranin immultiplikaw, filwaqt li l-pedamenti domestiċi bdew jiddgħajfu: infrastruttura qadima, il-manifattura kważi spiċċat, komunitajiet żarmati u politika kkunsmata minn kriżijiet imbiegħda minn pajjiżhom.
Il-moviment America First ta vuċi lir-ruħ kontinentali. Miljuni ta’ Amerikani ħassew li l-avventuri militari bla tmiem ftit li xejn taw benefiċċji liċ-ċittadin ordinarju, filwaqt li ġabu magħhom riperkussjonijiet ekonomiċi, soċjali u umani. Iżda l-istituzzjonijiet stabbiliti politiċi, burokratiċi, militari u finanzjarji urew li huma ħafna aktar diffiċli biex jinbidlu milli l-persuni li jmexxuhom. Il-wegħdiet ta’ trażżin spiċċaw jikkonfrontaw il-momentum ta’ imperu.
Is-saħħa vera ta’ nazzjon ma titkejjilx mill-kapaċità tiegħu li jiggverna lid-dinja, iżda mill-kapaċità tiegħu li jiggverna lilu nnifsu. Repubblika dejjiema tagħti prijorità lill-produzzjoni ekonomika, lill-innovazzjoni teknoloġika, lis-sigurtà tal-fruntieri, lill-infrastruttura, lill-edukazzjoni u lill-koeżjoni soċjali qabel ma timpenja ruħha f’interventi militari bla tmiem. ‘America First’ ma jiċħadx ir-realtà ta’ dinja multipolari, iżda jaċċettaha bħala stadju ġdid fl-Istorja. Jagħraf li ċiviltajiet kbar oħra huma realtajiet permanenti u jidderieġi l-enerġija Amerikana lejn ir-riġenerazzjoni interna. Sinjal ta’ maturità strateġika.
Ir-Raba’ ta’ Lulju għandu jkun aktar minn ċelebrazzjoni nostalġika. Għandu jkun mument ta’ eżami tal-kuxjenza nazzjonali: kemm tbiegħdet ir-repubblika mill-iskop li twaqqfet għalih? L-era tal-imperu qed toqrob lejn tmiemha mhux għax naqset ir-rieda, iżda għax il-kundizzjonijiet storiċi li sostnewha m’għadhomx jeżistu. Li wieħed jibqa’ mwaħħal mal-fdalijiet tagħha jista’ biss iħaffef it-tmiem.
Is-salvazzjoni tar-repubblika għadha possibbli. Iżda dan jista’ jseħħ biss jekk l-Amerikani jerġgħu jiskopru l-għerf fundamentali li wassal għat-twelid tan-nazzjon tagħhom: li poplu tassew ħieles huwa msejjaħ qabel kollox biex jiggverna lilu nnifsu, mhux biex ifittex jiggverna lid-dinja.
